Een beschikking is een schriftelijke beslissing van de overheid over jou of over één bepaald geval, zoals een toegekende uitkering of een geweigerde vergunning. Ook de afwijzing van je aanvraag telt als beschikking (bron: Awb, artikel 1:3). Bij de rechter heeft het woord een tweede betekenis: daar is een beschikking de uitspraak in een zaak die met een verzoekschrift begon (bron: Rechtspraak). Ben je het niet eens met een beschikking van de overheid, dan maak je in de regel binnen zes weken bezwaar (bron: Awb, artikel 6:7).
Wat is een beschikking bij de overheid en bij de rechter?
Welke betekenis voor jou geldt, zie je aan de afzender van de brief.
|
Beschikking in het bestuursrecht |
Beschikking in het civiele recht |
|
|
Wie beslist |
Een overheidsorgaan, zoals de gemeente |
De rechter |
|
Waar het mee begint |
Jouw aanvraag, de aanvraag van een ander of het initiatief van de overheid zelf |
Een verzoekschrift, bij de rechtbank via een advocaat |
|
Voorbeeld |
Een afgewezen vergunning, een verlaagde uitkering of de omgevingsvergunning van je buren |
De uitspraak van de rechter bij een echtscheiding |
|
Niet eens met de beslissing |
Meestal bezwaar binnen zes weken |
Hoger beroep bij het gerechtshof binnen drie maanden |
Begint een civiele zaak met een dagvaarding, dan heet de uitspraak van de rechtbank geen beschikking maar een vonnis (bron: Rechtspraak).
Het verschil tussen een besluit, een beschikking en een algemene regel
Een besluit is volgens de Algemene wet bestuursrecht (Awb) een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan die een publiekrechtelijke rechtshandeling inhoudt: een beslissing met rechtsgevolgen. Een beschikking is een besluit dat niet van algemene strekking is, dus een besluit over een concreet geval (bron: Awb, artikel 1:3). Elke beschikking is daarmee een besluit, maar niet elk besluit is een beschikking.
Tegen een regel die voor iedereen in je gemeente geldt, zoals een verbod om op zondag te collecteren, maak je geen bezwaar. Tegen een beslissing over een concreet geval wel, ook als die aan iemand anders is gericht en jou raakt (bron: Rijksoverheid). Voorbeelden:
- de gemeente wijst je aanvraag voor een vergunning af
- je buren krijgen een omgevingsvergunning voor een uitbouw die jouw zon wegneemt
- de overheid verlaagt je uitkering omdat je volgens haar te weinig naar werk zoekt
Hoe herken je een beschikking?
De overheid maakt een beschikking bekend door die toe te sturen of uit te reiken. Pas daarna treedt de beschikking in werking (bron: Awb, artikelen 3:40 en 3:41). In de beschikking zelf vind je:
- wat de overheid heeft beslist, bijvoorbeeld een toekenning of een afwijzing
- de motivering, met zo mogelijk het wetsartikel waarop de beslissing rust (bron: Awb, artikelen 3:46 en 3:47)
- of je bezwaar of beroep kunt instellen, bij welk orgaan en binnen welke termijn (bron: Awb, artikel 3:45)
Of je bezwaar of beroep kunt instellen en bij wie, staat meestal onderaan de brief (bron: Rijksoverheid). Noemt de wet geen beslistermijn voor je aanvraag, dan krijg je binnen acht weken een beschikking of een bericht over wanneer die komt (bron: Awb, artikelen 4:13 en 4:14).
Niet eens met een beschikking: bezwaar en beroep
Je stuurt je bezwaar naar de organisatie die de beslissing nam (bron: Rijksoverheid). De termijn van zes weken begint op de dag nadat de beschikking is bekendgemaakt (bron: Awb, artikel 6:8). In je bezwaarschrift zet je:
- je naam en adres
- de datum
- om welke beschikking het gaat, eventueel met een kopie
- waarom je het er niet mee eens bent
- je handtekening
Bezwaar maken kost niets en een advocaat is niet verplicht. De overheid beslist binnen zes weken op je bezwaar. Adviseert een commissie haar over het bezwaar, dan is dat twaalf weken. Ze mag die beslissing met maximaal zes weken uitstellen (bron: Awb, artikel 7:10). Blijft ze bij haar standpunt, dan kun je als belanghebbende in beroep gaan bij de bestuursrechter (bron: Awb, artikel 8:1). Hoe zo’n beroepsprocedure verloopt en wat die kost, staat op onze pagina over bestuursrecht.
Soms vraagt de overheid je al vóór de beschikking om een reactie, als er een ontwerpbesluit ter inzage ligt. Daarop reageer je met een zienswijze. Lag er zo’n ontwerpbesluit, dan maak je tegen het definitieve besluit geen bezwaar maar ga je direct in beroep (bron: Awb, artikel 7:1).
Een beschikking van de civiele rechter
In het civiele recht vraag je de rechter met een verzoekschrift om iets te beslissen. Bij de rechtbank dient een advocaat dat verzoekschrift voor je in. Bij de kantonrechter mag je het zelf doen (bron: Rechtspraak). De rechter doet uitspraak in de vorm van een beschikking, die jij of je advocaat toegestuurd krijgt (bron: Rechtspraak). Een bekend voorbeeld is de echtscheiding. Die is pas definitief als je de beschikking binnen zes maanden na de uitspraak laat inschrijven in de registers van de burgerlijke stand (bron: Rechtspraak). Wat je verder moet regelen, zet ons artikel over scheiden op een rij.
Ben je het niet eens met de beschikking van de rechter, dan ga je binnen drie maanden in hoger beroep bij het gerechtshof. Daarna volgt eventueel cassatie bij de Hoge Raad, ook binnen drie maanden. Voor beide heb je een advocaat nodig (bron: Rechtspraak).
Hulp bij een beschikking
Twijfel je of een brief een beschikking is of wat hij voor jou betekent, leg hem dan voor aan een advocaat of aan het Juridisch Loket. Met een laag inkomen en weinig vermogen krijg je mogelijk gesubsidieerde rechtsbijstand en betaal je zelf alleen een eigen bijdrage (bron: Juridisch Loket).
Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.
