Een aannemer levert drie weken te laat op. In het contract staat een boete van 250 euro per dag vertraging, maar de opdrachtgever heeft inmiddels veel meer schade geleden dan dat bedrag dekt. Kan hij dan ook nog die extra schade claimen, bovenop de boete? In de praktijk is het antwoord meestal nee, en dat heeft alles te maken met hoe de Nederlandse rechter al decennialang tegen boetebedingen aankijkt.
De boete vervangt meestal de volledige schade
Het uitgangspunt is dat een boetebeding de volledige schadevergoeding vervangt, tenzij partijen expliciet iets anders zijn overeengekomen. Dat principe is ooit vastgelegd door de Hoge Raad, in een zaak die inmiddels bekendstaat als de Augustusorder, en rechters passen het nog steeds toe bij geschillen over vertraging in de bouw. Wie dus alleen een boetebedrag in het contract heeft staan zonder aanvullende clausule, kan bij vertraging niet zomaar aankloppen voor het verschil tussen de boete en de werkelijk geleden schade, ook niet als dat verschil flink oploopt.
Waar je bij het opstellen van een boetebeding op moet letten
Voor de dagelijkse contractpraktijk is dat geen detail. De formulering van een boetebeding bepaalt in feite of de boete het enige compensatiemiddel is, of dat er ruimte overblijft om meer te vorderen. Dat maakt het opstellen van zo’n beding een stuk minder standaard dan het vaak wordt behandeld. Een paar punten die in de praktijk regelmatig over het hoofd worden gezien:
- de hoogte van de boete moet redelijk in verhouding staan tot de schade die realistisch kan ontstaan;
- zonder expliciete afspraak over aanvullende schadevergoeding, geldt de boete als enige compensatie;
- het moment waarop de boete precies ingaat, moet ondubbelzinnig zijn omschreven;
- een rechter kan een boete matigen als die in de gegeven situatie onevenredig hoog uitpakt.
Vooral dat laatste punt wordt vaak vergeten. Een hoge boete afspreken is geen garantie dat die ook volledig wordt toegewezen als het er echt op aankomt, een rechter kijkt altijd naar de omstandigheden van het geval.
Waarom timing bij juridisch advies zo belangrijk is
De meeste discussies over boetebedingen ontstaan pas op het moment dat de vertraging al een feit is en de verhoudingen tussen partijen gespannen raken. Dat is doorgaans niet het beste moment om nog rustig naar de contracttekst te kijken. Beter is het om al bij het opstellen van de overeenkomst iemand mee te laten kijken die weet hoe boetebedingen in de praktijk uitpakken. Speelt er al een geschil, dan telt vooral een scherpe analyse van de contracttekst en de omstandigheden. Wie in Zeeland te maken heeft met zo’n bouwgeschil, kan daarvoor het best terecht bij een lokale advocaat. Zoek bijvoorbeeld op de term” Advocaat Zeeland” zo vind je snel een advocaat met ervaring in de lokale omgeving.
Een boetebeding lijkt op papier vaak een eenvoudige clausule, maar de uitleg ervan kan bij vertraging het verschil maken tussen wel of geen volledige compensatie. Dat maakt het de moeite waard om er bij het opstellen van een aannemingsovereenkomst net iets meer aandacht aan te besteden dan aan een standaardregel die je overneemt uit een vorig contract.
