Bestuursrecht gaat over besluiten van de overheid: een vergunning die wordt geweigerd, een uitkering die wordt verlaagd of een boete van de gemeente. Ben je het niet eens met zo’n besluit, dan maak je binnen 6 weken bezwaar bij de organisatie die het besluit nam. Wijst die je bezwaar af, dan kun je over het algemeen binnen 6 weken in beroep bij de bestuursrechter. De regels daarvoor staan in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Wat is bestuursrecht?
In het bestuursrecht staan besluiten van de overheid centraal, zoals een besluit waarmee een bestuursorgaan een uitkering toekent, een exploitatievergunning intrekt of handhavend optreedt (bron: Rechtspraak). Zo’n bestuursorgaan is bijvoorbeeld een gemeente, een provincie, een waterschap, een toezichthouder of de centrale overheid.
Typische bestuurszaken gaan bijvoorbeeld over (bron: Rechtspraak):
- uitkeringen, bijstand en kinderbijslag
- zorg en ondersteuning thuis via de Wmo
- een omgevingsvergunning om te bouwen of te kappen
- subsidies en toeslagen
- een sanctie, zoals een boete of de opdracht een schuur zonder vergunning te slopen
De rechter neemt je zaak alleen inhoudelijk in behandeling als je een rechtstreeks belang hebt bij het besluit. Dat geldt ook voor een besluit op de aanvraag van iemand anders, zoals de bouwvergunning van je buren, zolang dat besluit jou raakt (bron: Rijksoverheid).
De Algemene wet bestuursrecht
De Algemene wet bestuursrecht bevat de algemene regels voor de procedure tegen de overheid, waaronder bezwaar en beroep. Zo bepaalt de Awb dat de bestuursrechter elke uitspraak in het openbaar doet (bron: Rechtspraak). In een bijlage bij de wet staan de zaken waarvoor een lager griffierecht geldt, zoals uitkeringen en toeslagen (bron: Rechtspraak). Welke route voor jouw besluit geldt, lees je onderaan de brief met het besluit: daar staat of je bezwaar of beroep kunt instellen en bij wie.
Bezwaar maken tegen een besluit
Je stuurt je bezwaar naar de organisatie die het besluit nam, per post of via het digitale kanaal dat die organisatie aanbiedt. Dat moet binnen 6 weken nadat het besluit bekend is gemaakt (bron: Rijksoverheid). In je bezwaar zet je:
- je naam en adres
- de datum
- welk besluit het is, eventueel met een kopie
- waarom je het er niet mee eens bent
- je handtekening
Een bezwaar indienen kost niets en een advocaat is niet verplicht. Tegen algemene regels, zoals een gemeentelijk verbod dat voor iedereen geldt, kun je geen bezwaar maken. Soms vraagt de wet om administratief beroep bij een andere overheidsorganisatie in plaats van bezwaar (bron: Rijksoverheid).
Op je bezwaar moet de overheid in de meeste gevallen binnen 6 weken beslissen. Schakelt ze een bezwaarschriftencommissie in, dan is dat meestal 12 weken. Verlengen mag in de meeste gevallen met maximaal 6 weken. Blijft een beslissing uit, dan stel je de overheid schriftelijk in gebreke. Beslist ze daarna niet binnen 2 weken, dan heb je in de meeste gevallen recht op een dwangsom die oploopt tot maximaal € 1.442 (bron: Rijksoverheid).
In beroep bij de bestuursrechter
Wijst de overheid je bezwaar af, dan dien je een beroepschrift in bij de rechtbank. Dat beroepschrift moet er over het algemeen uiterlijk 6 weken na de beslissing op je bezwaar zijn. Bij sommige zaken, zoals bepaalde besluiten over ruimtelijke ordening, ga je direct naar de Raad van State. Die is dan de eerste en enige rechter, dus hoger beroep is daarna niet mogelijk (bron: Rechtspraak).
Bij een rechtstreeks beroep vraag je in je bezwaarschrift of de overheid instemt met het overslaan van de bezwaarfase. Is er haast, dan vraag je de bestuursrechter om een voorlopige voorziening: een tijdelijke beslissing tot de eindbeslissing er is. De zaak komt normaal gesproken op een zitting bij de rechtbank. De rechter doet in principe binnen 6 weken na de zitting uitspraak; heeft hij meer tijd nodig, dan laat hij dat weten (bron: Rechtspraak).
Wie het beroep start, betaalt griffierecht. Dit zijn de tarieven voor beroepschriften die vanaf 1 januari 2026 binnenkomen (bron: Rechtspraak):
|
Soort zaak |
Griffierecht 2026 |
|
Particulier, zaak met verlaagd tarief (bijvoorbeeld uitkering of toeslag) |
€ 54 |
|
Particulier, overige bestuurszaken |
€ 200 |
|
Organisatie of rechtspersoon |
€ 397 |
Krijg je (gedeeltelijk) gelijk, dan moet de overheid je griffierecht terugbetalen en soms een deel van je proceskosten vergoeden. Met een laag inkomen en geen vermogen kun je vrijstelling vragen (bron: Rechtspraak). Naast griffierecht kun je kosten maken voor een advocaat, een getuige of een deskundige; die posten staan bij de kosten van een rechtszaak.
Hoger beroep en de bevoegde rechter
Ben je het niet eens met de uitspraak van de rechtbank, dan kun je in hoger beroep. Welke instantie dat behandelt, hangt af van het soort zaak (bron: Rechtspraak):
|
Soort zaak |
Hoger beroep bij |
|
Belastingzaken |
Een van de vier gerechtshoven |
|
Sociale zekerheid, SVB-uitkeringen, studiefinanciering en ambtenaren |
Centrale Raad van Beroep |
|
Economisch bestuursrecht na de rechtbank Rotterdam (zoals Mededingingswet en Warenwet) |
College van Beroep voor het bedrijfsleven |
|
Overige zaken, inclusief vreemdelingenzaken |
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State |
Heb je een advocaat nodig bij bestuursrecht?
Een advocaat is bij bezwaar en beroep niet verplicht. Je mag je wel laten bijstaan, en een advocaat heeft daar geen machtiging voor nodig. Laat je je helpen door iemand anders, dan moet die persoon wel een machtiging van je hebben (bron: Rechtspraak).
Ga je zelf aan de slag, dan biedt het Juridisch Loket onder meer een voorbeeld van een bezwaarschrift (bron: Rechtspraak). Met een laag inkomen kom je mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Gaat het om een groot belang, zoals je woning, je bedrijf of je verblijfsvergunning, dan loont het om een advocaat met ervaring in het bestuursrecht te zoeken. Waar je daarbij op let, staat bij een goede advocaat vinden.
De bestuursrechter kijkt of je zaak zich leent voor mediation, en je kunt er ook zelf om vragen. Lukt het om er samen uit te komen, dan hoeft de rechter niet (meer) te beslissen (bron: Rechtspraak).
Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.