Wanneer mag ontslag op staande voet en wat kun je doen?

Ontslag op staande voet mag volgens het Burgerlijk Wetboek alleen om een dringende reden. Je werkgever moet je direct na het voorval ontslaan en je die reden meteen vertellen. Je contract stopt dan per direct, je loon stopt en meestal krijg je geen WW. Ben je het niet eens met het ontslag, dan heb je twee maanden om de kantonrechter te vragen het ongedaan te maken.

Wanneer een ontslag op staande voet geldig is

Een ontslag op staande voet is alleen geldig als drie dingen tegelijk kloppen. Het Juridisch Loket noemt deze drie voorwaarden:

• Je werkgever heeft een dringende reden om je te ontslaan.
• Hij vertelt je die reden direct.
• Hij kan de dringende reden bewijzen.

Direct betekent dat er weinig tijd mag zitten tussen het voorval en het ontslag. Wil je werkgever eerst uitzoeken wat er precies is gebeurd, dan kan hij je in die tijd op non-actief stellen. Je werkt dan niet, maar je bent ook nog niet ontslagen. Zegt je cao daar niets over, dan betaalt je werkgever je loon in die periode meestal door.

Volgens de Rijksoverheid hoeft je werkgever voor dit ontslag niet eerst naar de kantonrechter. Niemand toetst het ontslag vooraf. Daarin verschilt het van veel andere ontslagen in het arbeidsrecht. Een rechter kijkt pas naar de drie voorwaarden als jij het ontslag aanvecht.

Welke reden voor ontslag op staande voet telt als dringend?

Een dringende reden is gedrag of een eigenschap van de werknemer waardoor het voor de werkgever redelijkerwijs niet te vergen is dat het contract doorloopt. De wet noemt zelf een reeks voorbeelden:

Die lijst is niet volledig: ook ander gedrag kan een dringende reden zijn. Je werkgever mag ook niet zelf bepalen wat als dringende reden telt. Een afspraak in je contract waarin de werkgever dat zelf mag beslissen, is volgens dezelfde wet niet geldig. Of een voorval zwaar genoeg is, beoordeelt uiteindelijk de kantonrechter als je het ontslag aanvecht.

Gevolgen van ontslag op staande voet voor je uitkering en loon

Bij een geldig ontslag op staande voet stopt je contract per direct en hoeft je werkgever je loon niet meer te betalen. Vraag je daarna WW aan, dan onderzoekt UWV of het aan jou ligt dat je werkloos bent geworden. Is dat zo, dan krijg je geen WW-uitkering. Je bent dan verwijtbaar werkloos, wat betekent dat het ontslag als je eigen schuld geldt. Heb je te weinig inkomen, dan kun je mogelijk een bijstandsuitkering aanvragen bij je gemeente.

Vecht je het ontslag aan, dan kun je volgens het Juridisch Loket soms toch WW krijgen. Je legt UWV dan uit waarom je niet verwijtbaar werkloos bent. Trekt je werkgever het ontslag later in, dan krijg je je baan en het achterstallige loon terug. De WW die je hebt ontvangen, betaal je dan terug.

De transitievergoeding is de wettelijke ontslagvergoeding. Volgens de Rijksoverheid hoeft je werkgever ook die niet te betalen als het ontslag komt doordat jij ernstig verwijtbaar hebt gehandeld. Bij ontslag op staande voet is dat meestal het geval. Ben je het daar niet mee eens, dan kun je het voorleggen aan de kantonrechter.

Soms moet jij je werkgever zelfs een vergoeding betalen. Dat geldt als je hem met opzet of door eigen schuld een dringende reden voor ontslag hebt gegeven. Bij een vast contract is die vergoeding gelijk aan het loon over je opzegtermijn. De kantonrechter kan die vergoeding op jouw verzoek verlagen.

Ontslag op staande voet tijdens ziekte of zwangerschap

Ben je ziek, dan geldt een opzegverbod: in de eerste twee jaar van je ziekte mag je werkgever je niet ontslaan. Ontslag op staande voet is een uitzondering: volgens het Juridisch Loket mag dat ook als je ziek bent.

Tijdens je zwangerschap werkt het net zo. Normaal geldt een opzegverbod tot zes weken na je zwangerschapsverlof. Ook voor het verbod op ontslag tijdens je zwangerschap geldt die uitzondering: bij een dringende reden mag ontslag op staande voet wel. In beide situaties gelden dezelfde drie voorwaarden: een echte dringende reden die je werkgever direct meedeelt en kan bewijzen.

Ontslag op staande voet aanvechten

Het Juridisch Loket raadt bij een ontslag op staande voet twee stappen aan:

• Niets tekenen: vraagt je werkgever je een document te tekenen, vraag dan eerst om een kopie. Met een handtekening ga je mogelijk akkoord met het ontslag. Dat kan gevolgen hebben voor je recht op een uitkering.
• Bezwaar laten weten: laat je werkgever zo snel mogelijk weten dat je het niet eens bent met het ontslag, bijvoorbeeld in een brief.

Een advocaat kan je werkgever vragen het ontslag in te trekken of het om te zetten in een ontslag in onderling overleg, ook wel ontslag met wederzijds goedvinden genoemd. Lukt dat niet, dan kan je advocaat de kantonrechter vragen het ontslag ongedaan te maken. In plaats daarvan kun je de kantonrechter om een financiële vergoeding vragen.

Binnen twee maanden naar de kantonrechter

Volgens het Burgerlijk Wetboek heb je voor een verzoek aan de kantonrechter tot twee maanden na de dag waarop je contract eindigde. Na die termijn heb je geen juridische mogelijkheden meer om het ontslag aan te vechten. Gaat het je alleen om de transitievergoeding, dan geeft de wet je drie maanden.

Met vragen over je ontslag kun je terecht bij de juristen van het Juridisch Loket, die je zo nodig doorverwijzen naar een advocaat. Ook je rechtsbijstandverzekeraar of je vakbond geeft advies bij ontslag op staande voet.

Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.