Hoe werkt een echtscheiding en wat kost het?

Een echtscheiding loopt altijd via de rechtbank en dus via een advocaat. Die dient namens jullie samen of alleen namens jou een verzoekschrift in. De rechter neemt een beslissing en daarna laat je die binnen zes maanden inschrijven bij de gemeente. Pas na die inschrijving ben je voor de wet gescheiden, zo staat het in de uitleg van de Rechtspraak over de echtscheidingsprocedure.

Aan de rechtbank betaal je in 2026 een griffierecht van € 341. Daar komen de kosten van je advocaat bij en eventueel die van een mediator. Hoe hoog de rekening wordt, hangt vooral af van de vraag of jullie het met elkaar eens zijn.

De stappen van een echtscheiding bij de rechtbank

De volgorde van de stappen ligt vast. Welke stappen er voor jullie bijkomen, hangt af van twee dingen: of jullie het verzoek samen indienen en of jullie kinderen hebben. Volgens de Rechtspraak ziet de scheidingsprocedure er zo uit:

1. Je advocaat dient het verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank, met onder meer een uittreksel van de huwelijksakte en een uittreksel uit de Basisregistratie Personen (BRP) als bijlage.
2. Bij een verzoek van één partner krijgt de ander een kopie. Die heeft zes weken om met een eigen advocaat een verweerschrift in te dienen.
3. Bij een gezamenlijk verzoek zonder kinderen volgt geen zitting. Bij een eenzijdig verzoek zonder kinderen krijgen jullie een oproep voor een zitting. Hebben jullie kinderen, dan volgt een zitting als het ouderschapsplan of het kindgesprek daar aanleiding toe geeft.
4. De rechter beslist in een echtscheidingsbeschikking, die je via je advocaat ontvangt.
5. Binnen drie maanden kunnen jullie allebei in hoger beroep. Tekenen jullie samen een akte van berusting (een verklaring dat jullie niet in hoger beroep gaan), dan hoeven jullie die termijn niet af te wachten.
6. Je laat de beschikking binnen zes maanden inschrijven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar jullie trouwden.

Laat je de scheiding niet binnen zes maanden inschrijven, dan blijf je getrouwd en moet je de scheiding opnieuw aanvragen, aldus het Juridisch Loket. Meestal regelt je advocaat de inschrijving. De datum ervan telt voor partneralimentatie, pensioen en een eventueel nieuw huwelijk. De hele procedure duurt minimaal zes weken en kan oplopen tot meer dan één jaar, afhankelijk van hoe snel jullie het eens worden.

Samen of alleen het verzoek indienen

Zijn jullie het over alles eens, dan dienen jullie één gezamenlijk verzoek in. Volgens het Juridisch Loket kunnen jullie dan samen één advocaat nemen, die de afspraken vastlegt in een echtscheidingsconvenant. Dat verzoek wordt schriftelijk behandeld. Zonder kinderen hoef je dan niet naar de rechtbank. Deze route gaat vaak het snelst en kan binnen een paar maanden rond zijn.

Wil je partner niet scheiden, dan vraag je de scheiding alleen aan. Je partner kan de echtscheiding niet tegenhouden, maar wel verweer voeren tegen de afspraken over geld, de woning of de kinderen. Voert je partner verweer, dan heeft die daarvoor een eigen advocaat nodig. Zijn jullie het oneens over de verdeling, dan kan zo’n procedure jaren duren. Met twee advocaten krijg je ook twee rekeningen. Wat de keuze tussen één of twee advocaten bij een scheiding inhoudt, lees je in het artikel daarover. Welke routes je hebt, lees je in het artikel over wat je doet als je wilt scheiden.

Kan iets niet wachten tot de uitspraak, zoals de vraag wie in het huis blijft wonen, dan vraagt je advocaat een tijdelijke voorziening aan. Dat kan tijdens de procedure of al vóór de scheiding zelf. In dat laatste geval moet je volgens de Rijksoverheid binnen vier weken na het tijdelijke besluit de scheiding aanvragen.

Kinderen in de echtscheidingsprocedure

Hebben jullie minderjarige kinderen, dan maak je eerst een ouderschapsplan met afspraken over de zorg, de kosten en hoe jullie elkaar informeren. Dat plan gaat met het verzoek mee naar de rechter. Voor kinderen van 18 tot 21 jaar leg je afspraken over hun onderhoud en studie vast, zo staat het in de procedure van de Rechtspraak.

De rechter wil ook weten wat je kind zelf vindt. Een kind van 8 jaar of ouder krijgt een uitnodiging voor een gesprek met de rechter, meldt het Juridisch Loket. Het mag daar vertellen wat het graag wil, bijvoorbeeld bij wie het wil wonen, maar het beslist dat niet zelf. Komt uit het plan of het gesprek naar voren dat er iets te bespreken valt, dan volgt een zitting. Hoe ouders de tijd met hun kinderen verdelen, lees je in het artikel over de omgangsregeling voor kinderen.

Wat kost een echtscheiding?

De rekening bestaat uit een vast deel voor de rechtbank en een variabel deel voor de mensen die je helpen. Deze posten noemt het Juridisch Loket. De bedragen van het griffierecht komen van de Rechtspraak.

Het griffierecht van € 341 geldt in 2026 voor particulieren in zaken van onbepaalde waarde, staat in de griffierechttabel van de Rechtspraak. Het lage tarief van € 93 krijg je als je een toevoeging of een inkomensverklaring meestuurt. In familiezaken betaalt ook de partner die verweer voert griffierecht. De partij die het verzoek indient, betaalt het griffierecht binnen vier weken na het indienen. Heb je een laag inkomen, dan kun je bij je gemeente bijzondere bijstand aanvragen voor deze kosten, aldus de Rechtspraak over de kosten van een echtscheiding.

De advocaat is de post die het meest verschilt. Wat een advocaat per uur kost en welke afspraken je vooraf maakt, lees je in het artikel over wat een advocaat kost. Een rechtsbijstandverzekering vergoedt volgens het Juridisch Loket meestal geen kosten van een echtscheiding, soms wel een deel van de mediation.

Advocaat, mediator of allebei

Een mediator kan de echtscheiding niet zelf bij de rechtbank aanvragen, tenzij hij ook advocaat is. Lukt het met zijn hulp om afspraken te maken, dan regelt de mediator meestal een advocaat die het gezamenlijke verzoek indient, legt het Juridisch Loket uit.

Het verschil zit in wat er op tafel komt. Een procedure bij de rechter richt zich op de juridische kant van het conflict. Met mediation zoeken jullie samen naar een oplossing voor alle kanten ervan. De rechter kijkt tijdens de procedure ook zelf of jullie zaak zich leent voor mediation, schrijft de Rechtspraak. Hoe een mediator te werk gaat, lees je in het artikel over mediation bij conflicten.

Lagere scheidingskosten met een toevoeging

Heb je een laag inkomen en weinig vermogen, dan betaalt de overheid een deel van de kosten van je advocaat of mediator. Dat heet een toevoeging. Je betaalt dan zelf alleen een eigen bijdrage. De Raad voor Rechtsbijstand kijkt in 2026 naar je fiscale inkomen van 2024:

• Als alleenstaande kom je in aanmerking met een inkomen tot € 35.400. Ben je getrouwd, woon je samen of heb je een eenoudergezin, dan ligt de grens op € 50.000.
• Voor een advocaat in een familiezaak loopt de eigen bijdrage van € 448 tot € 1.120, afhankelijk van je inkomen.
• Op die eigen bijdrage krijg je automatisch € 69 korting.
• Voor een mediator is de eigen bijdrage € 69 of € 138.

Was je vermogen in box 3 in 2024 hoger dan € 36.952 per persoon, dan krijg je geen toevoeging. Meer lees je in het artikel over rechtsbijstand en de eigen bijdrage. Twijfel je welke hulp je nodig hebt, dan kun je eerst bij het Juridisch Loket terecht. Hoe die organisatie je op weg helpt, lees je in het artikel over wat het Juridisch Loket doet.

Waar de tijd en het geld in een scheiding zitten

Wat een echtscheiding duur en lang maakt, is onenigheid. Zijn jullie het over alles eens, eventueel met hulp van een mediator, dan volstaan één advocaat en een schriftelijk verzoek. Wat er verder bij het einde van een huwelijk komt kijken, zoals gezag en alimentatie, staat op de pagina over familierecht.

Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.