De betekenis van een zienswijze in één zin: het is je reactie op een plan of voorgenomen besluit van de overheid, die je geeft voordat de overheid definitief beslist. Je laat schriftelijk of mondeling weten wat je ervan vindt (bron: Awb, artikel 3:15). Bij een ontwerpbesluit heb je daar in de regel zes weken voor (bron: Awb, artikel 3:16). Reageer je niet op zo’n ontwerpbesluit, dan kan dat je later de weg naar de rechter kosten.
De betekenis van een zienswijze in het bestuursrecht
In het bestuursrecht is een zienswijze de brief of het gesprek waarmee je reageert op een besluit dat er nog niet is. Het Juridisch Loket noemt als voorbeeld de bouwaanvraag van je buren. Na de bekendmaking stuur je de gemeente een brief over wat je van de aanvraag vindt. Die brief heet een zienswijze (bron: Juridisch Loket).
Het verschil met een bezwaar zit in het moment. Een zienswijze gaat over een ontwerp of een voornemen, dus over iets wat nog niet vastligt. Een bezwaar maak je pas tegen een besluit dat al genomen is. Bij de omgevingsvergunning van je buren stuur je dus een zienswijze op de aanvraag. Is de vergunning verleend en heb je geen zienswijze gestuurd, dan maak je binnen zes weken bezwaar. Stuurde je wel een zienswijze, dan hoef je geen bezwaar te maken en ga je meteen naar de bestuursrechter (bron: Juridisch Loket).
Wanneer kun je een zienswijze indienen?
De overheid vraagt in twee soorten situaties vooraf om je reactie.
Er ligt een ontwerpbesluit ter inzage
Voor sommige besluiten volgt de overheid de uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Ze legt dan eerst een ontwerp van het besluit ter inzage en maakt dat vooraf bekend. In die kennisgeving staat wie mag reageren en op welke manier (bron: Awb, artikel 3:12).
De overheid is iets van plan dat jou raakt
Ook buiten die procedure krijg je soms eerst het woord. Wil een bestuursorgaan je aanvraag afwijzen op grond van gegevens over jou die afwijken van wat je zelf hebt opgegeven, dan mag je vooraf je zienswijze geven (bron: Awb, artikel 4:7). Dat geldt ook voor een besluit dat jij niet hebt aangevraagd en waar je naar verwachting bedenkingen tegen hebt, als het steunt op gegevens over jou die je niet zelf hebt verstrekt (bron: Awb, artikel 4:8).
Een bekend voorbeeld is de verklaring omtrent gedrag (VOG). Is Justis van plan je geen VOG te geven, dan krijg je eerst een voornemen tot afwijzing. Je hebt dan twee weken om in een zienswijze uit te leggen waarom je het er niet mee eens bent. Reageer je niet, dan valt de definitieve beslissing hetzelfde uit als de voorlopige (bron: Juridisch Loket).
Wie een zienswijze mag indienen en hoeveel tijd je hebt
Op een ontwerpbesluit mogen in elk geval belanghebbenden reageren. Een wet of de overheid zelf kan bepalen dat ook anderen hun zienswijze mogen geven (bron: Awb, artikel 3:15). Bij een bouwproject is een belanghebbende bijvoorbeeld de buurman die direct naast de bouwplek woont of erop uitkijkt (bron: Juridisch Loket).
De termijn van zes weken begint op de dag dat het ontwerp ter inzage is gelegd en de overheid daarvan kennis heeft gegeven. Een wet kan een langere termijn geven (bron: Awb, artikel 3:16). Je kiest zelf of je schrijft of langsgaat. Van een mondelinge zienswijze maakt de overheid een verslag (bron: Awb, artikel 3:17).
De twee situaties naast elkaar:
|
Situatie |
Waar reageer je op? |
Termijn |
Wat daarna? |
|
Ontwerpbesluit ter inzage (afdeling 3.4 Awb) |
Het ontwerp van het besluit |
Zes weken, tenzij een wet een langere termijn geeft |
Geen bezwaar, je gaat direct in beroep bij de bestuursrechter |
|
Voornemen tot afwijzing van een VOG |
De voorlopige beslissing van Justis |
Twee weken |
Bezwaar binnen zes weken na de definitieve beslissing |
De inhoud van een zienswijze
Een zienswijze mag een gewone brief zijn. Maak duidelijk om welk ontwerp of voornemen het gaat en leg uit waarom je het er niet mee eens bent (bron: Juridisch Loket). Bewaar een kopie. Ga je later in beroep, dan stuur je het ontwerpbesluit en je zienswijze mee naar de rechtbank. In je beroepschrift leg je uit waarom de overheid er volgens jou onvoldoende rekening mee hield (bron: Rechtspraak).
Na je zienswijze: besluit en beroep
Na een ontwerpbesluit uit afdeling 3.4 neemt de overheid het definitieve besluit. Ben je het daar nog steeds niet mee eens, dan maak je geen bezwaar meer maar stap je meteen naar de bestuursrechter (bron: Awb, artikel 7:1). Je beroepschrift moet binnen zes weken bij de bestuursrechter zijn. Bij een omgevingsvergunning is dat de rechtbank (bron: Rechtspraak). Bij een besluit uit deze procedure telt die termijn vanaf de dag nadat het besluit ter inzage is gelegd (bron: Awb, artikel 6:8).
Heb je bij een besluit uit deze procedure geen zienswijze ingediend, dan kun je volgens de wet in de regel ook niet in beroep. Dat is alleen anders als het je redelijkerwijs niet te verwijten valt dat je niet reageerde (bron: Awb, artikel 6:13). In het omgevingsrecht, zoals bij een omgevingsvergunning of een natuurvergunning, houdt de bestuursrechter belanghebbenden daar sinds een uitspraak van 14 april 2021 niet meer aan. Die ruimere toegang geldt in afwachting van een wetswijziging (bron: Raad van State). Buiten het omgevingsrecht blijft de regel uit de wet staan.
Bij een beroep in het bestuursrecht is een advocaat niet verplicht. Je mag het zelf doen of je laten helpen (bron: Rechtspraak). Voor advies kun je bij het Juridisch Loket terecht. Is je inkomen niet te hoog en heb je niet te veel vermogen, dan kom je mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand (bron: Juridisch Loket).
Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.
