Je vader is overleden en in de post liggen aanmaningen waarvan je niet weet hoe hoog ze oplopen. Wie een erfenis met mogelijke schulden krijgt, heeft drie keuzes: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Beneficiair aanvaarden betekent dat eerst alle schulden uit de erfenis worden betaald en dat je eigen geld buiten schot blijft. Verwerpen betekent dat je niets erft en niets betaalt, maar dan kunnen je kinderen in jouw plaats erfgenaam worden. Voor beide keuzes leg je een verklaring af bij de rechtbank, zo staat op Rechtspraak.nl.
De drie keuzes naast elkaar
|
Keuze |
Schulden van de overledene |
Wat je krijgt |
Verklaring bij de rechtbank |
|
Zuiver aanvaarden |
Je betaalt ze, ook met je eigen geld als de erfenis tekortschiet |
Alles wat er is |
Mag, is niet verplicht |
|
Beneficiair aanvaarden |
Ze worden eerst uit de erfenis betaald, je eigen vermogen blijft buiten schot |
Wat overblijft na de schulden |
Verplicht |
|
Verwerpen |
Je betaalt niets |
Niets |
Verplicht |
Is de erfgenaam jonger dan 18, dan is alleen beneficiair aanvaarden of verwerpen mogelijk. Zuiver aanvaarden staat dan niet open.
Ongemerkt zuiver aanvaarden
Je kunt ook zuiver aanvaarden zonder iets te tekenen: door wat je met de erfenis doet. Volgens de wet aanvaard je zuiver als je bezittingen van de overledene meeneemt of verkoopt. Hetzelfde geldt als je met geld uit de erfenis rekeningen betaalt. Eén uitzondering noemt Rijksoverheid.nl: de uitvaart mag je uit de erfenis betalen zonder dat dit als zuivere aanvaarding telt.
Wil je een paar dierbare spullen uit het huis halen voordat je hebt gekozen, neem ze dan alleen tijdelijk in bewaring. Verkoop ze niet en gebruik ze niet alsof ze van jou zijn, want dat kan als zuivere aanvaarding gelden.
Heb je toch zuiver aanvaard en duikt er later een schuld op die je niet kende en ook niet had kunnen kennen? Dan kun je de kantonrechter toestemming vragen om alsnog beneficiair te aanvaarden. Dat doe je binnen drie maanden nadat je die schuld hebt ontdekt. Die regel staat in artikel 4:194a van het Burgerlijk Wetboek en komt uit de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden, die sinds 1 september 2016 geldt. Zonder dat verzoek ben je niet beschermd.
Gevolgen van een erfenis verwerpen voor je kinderen
Een verwerping is definitief: de Rechtspraak schrijft dat je een verklaring van verwerping niet kunt terugdraaien.
Is er geen testament, dan worden je kinderen na een verwerping erfgenaam in jouw plaats. Wil je dat niet, dan moeten zij de erfenis ook verwerpen. Voor een minderjarig kind vraag je eerst toestemming aan de kantonrechter, een machtiging tot verwerping. Je stuurt dan bewijs mee dat de erfenis meer schulden dan bezittingen heeft. Wil je om een andere reden verwerpen, dan stuur je stukken over de omvang van de erfenis mee en leg je uit waarom.
Verwerpt een minderjarige niet binnen drie maanden, dan aanvaardt het kind de erfenis volgens de wet beneficiair. Dat gebeurt ook als de kantonrechter geen toestemming geeft. Het kind betaalt dan nooit schulden met zijn eigen geld.
Wat er gebeurt na beneficiair aanvaarden
Beneficiair aanvaarden heet ook aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving. Je krijgt niets uit de erfenis tot vaststaat dat alle schulden betaald zijn. Dat afwikkelen heet vereffenen. Is de erfenis niet genoeg voor alle schulden, dan verdelen de schuldeisers wat er is en krijgen de erfgenamen niets.
Benoemt de rechtbank geen vereffenaar, dan doen de erfgenamen de vereffening samen. De Rechtspraak heeft daarvoor richtlijnen opgesteld, met een formulier voor de boedelbeschrijving: een lijst van alle bezittingen en schulden. De rechtbank schrijft de beneficiaire aanvaarding in het openbare boedelregister in.
De verklaring afleggen en de kosten
- Vul het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) in. Voor een minderjarige of iemand onder bewind of curatele is er een apart formulier.
- Voeg een kopie van de overlijdensakte en van je identiteitsbewijs toe.
- Stuur alles naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene of geef het af aan de balie.
- Betaal de kosten die de rechtbank rekent, het griffierecht.
- Binnen enkele weken krijg je de akte nalatenschap thuis.
Het griffierecht voor de akte nalatenschap is in 2026 € 165, volgens de kostenpagina van de Rechtspraak. Kiezen meerdere erfgenamen hetzelfde en dienen ze samen één verklaring in, dan betalen ze één keer. Heb je een laag inkomen? Dan betaal je niets als je een toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand) of een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand hebt. Daarnaast kun je kosten maken voor een notaris of advocaat.
De termijn om een erfenis te aanvaarden of te verwerpen
Voor de keuze zelf geldt geen wettelijke termijn. Je krijgt ook even rust: de eerste drie maanden mogen schuldeisers de erfgenamen niet om betaling vragen. Heb je meer tijd nodig om uit te zoeken hoe de erfenis ervoor staat, dan kun je de rechtbank daarom vragen.
Eén termijn is wel hard. Heeft een andere erfgenaam al beneficiair aanvaard, dan moet jij kiezen binnen drie maanden nadat je dat hebt gehoord. Doe je niets, dan aanvaard je de erfenis automatisch ook beneficiair.
Wie je verder helpt
Welke keuze in jouw geval past, hangt af van wat je over de bezittingen en schulden weet. Een notaris of een erfrechtadvocaat kan dat met je uitzoeken. Zo’n advocaat werkt binnen het familierecht, waar ook erven onder valt.
Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.
