Wat regel je met een samenlevingscontract?

Trouw je, dan regelt de wet een groot deel van jullie leven samen. Woon je ongetrouwd samen, dan regelt de wet bijna niets. Jullie hebben dan geen automatische rechten en plichten tegenover elkaar en geen recht op elkaars erfenis. De Rijksoverheid zet dat op een rij in het verschil tussen trouwen, partnerschap en een samenlevingscontract.

Een samenlevingscontract vult dat gat voor een deel. Je spreekt erin af wie welke kosten betaalt, wat van wie is en hoe jullie verdelen als je uit elkaar gaat. Erfgenaam van elkaar word je er niet door: daarvoor is een testament nodig.

Wat je in een samenlevingscontract vastlegt

Jullie bepalen samen wat erin staat. Het Juridisch Loket, de Rijksoverheid en de notarissen noemen onder meer deze afspraken:

• hoe jullie de dagelijkse kosten verdelen, zoals boodschappen en huur;
• of het geld op een gezamenlijke rekening (een en/of-rekening) van jullie allebei is;
• welke spullen van jullie samen zijn en wie wat krijgt als jullie uit elkaar gaan;
• wie de koopwoning of huurwoning krijgt;
• of jullie recht hebben op elkaars pensioen, zoals het partnerpensioen als een van jullie overlijdt.

Het ouderlijk gezag regelt het contract niet. Krijgen jullie samen kinderen, dan heeft bij de geboorte alleen de moeder automatisch het ouderlijk gezag. Erkent de andere ouder het kind, dan wordt die volgens de wet ook ouder. Sinds 2023 krijgt die ouder dan automatisch samen met de moeder het gezag, op een paar uitzonderingen na. Dat staat in de uitleg van de Rijksoverheid.

Zelf een samenlevingscontract opstellen of via de notaris

Jullie mogen een samenlevingscontract zelf opschrijven en allebei ondertekenen. Overlijdt een van jullie, dan geldt zo’n zelfgemaakt contract niet. Wil je afspreken dat de achterblijvende partner dan de gezamenlijke spullen en de woning houdt, dan heb je een notarieel contract nodig. Die afspraak heet een verblijvingsbeding. Ook een bank of pensioenfonds vraagt soms om een notarieel contract, bijvoorbeeld bij een gezamenlijke hypotheek of als je je partner aanmeldt voor je pensioen.

De kosten van een samenlevingscontract bepaalt iedere notaris zelf. Volgens de beroepsorganisatie van notarissen begint een akte bij ongeveer € 700 inclusief btw (stand november 2026). Heb je een laag inkomen, dan kun je de Kamer voor het notariaat vragen een notaris voor je aan te wijzen. Je stuurt dan een inkomensverklaring mee. Volgens het Juridisch Loket betaal je die notaris in 2026 een vast bedrag van € 1.084. Dat is niet altijd goedkoper dan een notaris die je zelf kiest.

Samenlevingscontract of geregistreerd partnerschap: de verschillen

Bij een huwelijk en een geregistreerd partnerschap regelt het familierecht veel automatisch. Bij een samenlevingscontract geldt alleen wat jullie zelf vastleggen.

Volgens het Juridisch Loket beëindig je een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen via een notaris of advocaat, zolang jullie het samen eens worden. Een huwelijk beëindig je altijd via de rechter, met een echtscheiding.

Je samenlevingscontract ontbinden als je uit elkaar gaat

Hoe je het contract beëindigt, staat in het contract zelf. Meestal stuurt de ene partner de andere een aangetekende brief waarin staat dat het contract eindigt. Soms staat in het contract dat het stopt zodra jullie apart gaan wonen. In drie gevallen eindigt het contract vanzelf:

• een van jullie overlijdt;
• jullie trouwen;
• jullie gaan een geregistreerd partnerschap aan.

Als samenwoners hebben jullie bij het uit elkaar gaan meestal geen rechter nodig, met of zonder contract. Jullie verdelen samen de woning, de spullen en de schulden, op basis van de afspraken die er al liggen. Komen jullie er samen niet uit, dan kan een bemiddelaar (mediator) of advocaat helpen. Lukt het dan nog niet, dan kan een van jullie de rechter vragen om te beslissen. Die stappen beschrijft het Juridisch Loket.

Wat een samenlevingscontract niet regelt: je erfenis

Een samenlevingscontract maakt je partner geen erfgenaam. Zonder testament erft je familie. De spullen die jullie samen hebben, worden dan gelijk verdeeld tussen je partner en je familie. Met een verblijvingsbeding houdt je partner de gezamenlijke spullen en de woning, maar je persoonlijke spullen gaan zo nooit naar hem of haar.

Wil je dat je partner ook je persoonlijke spullen erft, dan is naast het contract een testament bij de notaris nodig. Daarvoor betaal je aparte kosten voor een testament.

Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.