Je hebt een conflict met een verhuurder, een bedrijf of je werkgever en praten levert niets meer op. Een rechtszaak aanspannen doe je dan met een dagvaarding of een verzoekschrift bij de juiste rechter. Gaat het om een bedrag tot en met € 25.000 of om arbeid, huur of een aankoop als consument, dan stap je naar de kantonrechter en mag je het zonder advocaat doen. Bij de civiele rechter, voor grotere zaken, is een advocaat verplicht. Gaat het om een beslissing van de overheid, dan maak je eerst bezwaar. Een strafzaak begin je niet zelf.
Wanneer span je een rechtszaak aan?
Een rechtszaak is bedoeld voor een geschil waar je samen niet uitkomt. Denk aan:
- een conflict over je arbeidscontract of ontslag
- onenigheid over de huur van je woning
- een rekening die niet betaald wordt of schade die de ander niet vergoedt
- een echtscheiding
Een procedure kost tijd en geld, dus het loont om eerst andere routes te proberen. Met mediation zoek je met een onafhankelijke bemiddelaar naar een oplossing. Voor een deel van de conflicten kun je ook naar de regelrechter, die met beide partijen praat om een oplossing te vinden. Volgens Rechtspraak.nl is dat sneller, makkelijker en mogelijk goedkoper dan een gewone procedure.
Bij welke rechter begin je?
Welke rechter je zaak behandelt, hangt af van het soort conflict en het bedrag (bron: Rechtspraak.nl, rechtszaak beginnen en Juridisch Loket, rechtszaak starten).
|
Jouw situatie |
Rechter |
Advocaat verplicht? |
|
Geldbedrag tot en met € 25.000 of een zaak over arbeid, huur, consumentenkoop of consumentenkrediet |
Kantonrechter |
Nee |
|
Geldbedrag boven € 25.000 of iets wat niet in geld uit te drukken is |
Civiele rechter |
Ja |
|
Je bent het niet eens met de beslissing op je bezwaar tegen de gemeente, het UWV of de Belastingdienst |
Bestuursrechter |
Nee, wel verstandig |
Heb je snel een beslissing nodig, dan kun je een kort geding beginnen. Volgens het Juridisch Loket krijg je dan vaak binnen 8 weken een beslissing, meestal een tijdelijke. Bij de kantonrechter is een advocaat daarvoor niet verplicht, bij de civiele rechter wel.
Een rechtszaak aanspannen tegen je werkgever
Een conflict over arbeid gaat altijd naar de kantonrechter, ongeacht het bedrag. Of je een dagvaarding of een verzoekschrift gebruikt, hangt af van wat je vraagt. Weigert je werkgever bijvoorbeeld een transitievergoeding te betalen waar je volgens het ontslagrecht recht op hebt, dan vraag je de kantonrechter met een verzoekschrift om die vergoeding toe te kennen (bron: Juridisch Loket). Je kunt zo’n verzoekschrift ook laten opstellen door een advocaat met ervaring in het arbeidsrecht.
Een rechtszaak starten bij de kantonrechter
De meeste mensen die zelf een rechtszaak aanspannen, beginnen bij de kantonrechter. De stappen (bron: Rechtspraak.nl, dagvaardingsprocedure kantonrechter):
- Je stelt een dagvaarding op, zelf of met hulp van een advocaat, jurist of rechtsbijstandsverzekeraar. Daarin staat wat je eist, waarom je dat eist en met welke bewijzen.
- Een gerechtsdeurwaarder reikt de dagvaarding uit aan de tegenpartij. Dat moet meestal ten minste 7 dagen voor de rolzitting gebeuren.
- Je stuurt de dagvaarding naar de rechtbank. Dat heet de dagvaarding aanbrengen.
- Op de rolzitting kijkt de kantonrechter of de tegenpartij heeft gereageerd. Je hoeft daar zelf niet bij te zijn.
Na het aanbrengen krijg je een griffienota. Het griffierecht moet binnen 4 weken na de rolzitting betaald zijn, anders behandelt de rechter je zaak niet inhoudelijk (bron: Rechtspraak.nl, griffierecht kanton). Het griffierecht vormt samen met de kosten van de deurwaarder en een eventuele advocaat de kosten van een rechtszaak.
Reageert de tegenpartij niet, dan krijg je meestal gelijk in een verstekvonnis. De tegenpartij kan daar binnen 4 weken nog verzet tegen doen, waarna de rechter de zaak alsnog inhoudelijk behandelt. Reageert de tegenpartij wel op de dagvaarding, dan kiest de rechter voor een zitting of een schriftelijke ronde. In die schriftelijke ronde reageer je binnen 4 weken met een brief op het verweer van de tegenpartij. Die brief heet de conclusie van repliek.
Met een verzoekschrift of bij de bestuursrechter
Niet elke rechtszaak begint met een dagvaarding. Met een verzoekschrift vraag je de rechter om toestemming of om een beslissing, bijvoorbeeld voor een bewindvoerder, een echtscheiding of een transitievergoeding. Je schrijft het verzoekschrift zelf of laat een advocaat dat doen. Het verzoekschrift gaat daarna naar de rechter, waarna je een brief van de rechtbank krijgt over het verdere verloop (bron: Juridisch Loket, rechtszaak starten).
Gaat je conflict over een beslissing van de overheid, dan maak je eerst bezwaar. Ben je het oneens met de nieuwe beslissing op je bezwaar, dan ga je in beroep bij de bestuursrechter. In de beslissing op je bezwaar staat bij welke bestuursrechter je moet zijn en hoeveel tijd je hebt. Heb je haast, bijvoorbeeld omdat je door de beslissing in geldproblemen komt, dan vraag je de rechter daarnaast om een voorlopige voorziening: een tijdelijke oplossing.
Je rechtszaak voorbereiden
Een goede voorbereiding begint bij je bewijs. Verzamel brieven, mails, contracten en facturen die je verhaal ondersteunen. Rechtspraak.nl adviseert de bewijsstukken te nummeren en er een inhoudsopgave bij te voegen. Getuigen kun je vragen hun verhaal op te schrijven in een getuigenverklaring. Wil je nieuwe stukken op de zitting bespreken, dan moeten de rechter en de tegenpartij die uiterlijk 10 dagen voor de zitting hebben ontvangen.
Ga je naar een eerste gesprek met een advocaat, neem dan een tijdlijn mee van wat er is gebeurd, samen met je contract en je correspondentie. Met een laag inkomen kom je mogelijk in aanmerking voor een pro-deoadvocaat.
Wat gebeurt er tijdens een rechtszaak?
Op de zitting krijg je een plek toegewezen, naast je advocaat als je die hebt. De zitting is in principe openbaar. De rechter stelt beide partijen vragen en kan een voorlopig oordeel geven over hoe hij de zaak ziet.
Als jullie dat allebei willen, onderbreekt de rechter daarna de zitting en praten jullie buiten de zaal verder. Vinden jullie een oplossing, dan komt die op papier in een proces-verbaal dat jullie allebei ondertekenen. De rechter kan ook voorstellen om het conflict via mediation op te lossen. Bij de kantonrechter is het niet verplicht om naar de zitting te komen, maar wie wegblijft, loopt het risico dat de rechter in zijn nadeel beslist (bron: Rechtspraak.nl).
Uitspraak, duur en hoger beroep
Komt er geen schikking, dan zegt de rechter aan het einde van de zitting wanneer de uitspraak volgt. Bij de kantonrechter is dat meestal 4 weken na de zitting. Vraagt de rechter eerst om extra bewijs in een tussenvonnis, dan duurt het langer (bron: Rechtspraak.nl).
Ben je het niet eens met het vonnis van de kantonrechter, dan kun je binnen 3 maanden in hoger beroep bij het gerechtshof. Dat kan als de zaak over meer dan € 1.750 gaat of als de wet het toestaat, zoals bij ontslag. Tegen een vonnis van de civiele rechter kun je altijd in hoger beroep. Een advocaat is daarvoor verplicht (bron: Juridisch Loket). Het gerechtshof behandelt de zaak dan opnieuw, los van het oordeel van de rechtbank.
Bij een strafbaar feit doe je aangifte
Is er een strafbaar feit tegen je gepleegd, zoals diefstal of mishandeling, dan span je niet zelf een rechtszaak aan. Je doet aangifte bij de politie, en daarna bepaalt het Openbaar Ministerie (OM) of de strafzaak tegen de verdachte doorgaat. Besluit het OM om niet te vervolgen, dan kun je een klacht sturen naar het gerechtshof (bron: Juridisch Loket, aangifte doen).
Je eerste stap richting de rechter
Zet op een rij waar je conflict over gaat en om welk bedrag. Daarmee weet je welke rechter je nodig hebt en of een advocaat verplicht is. Twijfel je of je zaak kans maakt, vraag dan eerst advies bij het Juridisch Loket of een advocaat voordat je de deurwaarder inschakelt.
Deze informatie is algemeen en geen juridisch advies. Voor jouw situatie neem je contact op met een advocaat of het Juridisch Loket.
